Geri Dön

Ağustos 2009 Raporu

Basında olayları


Basın Trafik Kartı’na ilişkin yeni protokol imzalandı:
Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü (BYEGM) ile Emniyet Genel Müdürlüğü’nün “Basın Trafik Kartı’na ilişkin yeni bir protokol imzaladığı bildirildi. BYEGM’den yapılan yazılı açıklamaya göre, yürürlükteki Basın Kartı Yönetmenliği’ne uygun olarak 23 Temmuz’da imzalanan protokolle, 26 Mayıs 1989 tarihli protokol yürürlükten kaldırıldı. “Basın Trafik Kartı” almak isteyen medya mensuplarının, Ankara’da BYEGM’ne, bu kurumun il müdürlüğü bulunan yerlerde u birimlere, diğer yerlerde ise valiliklere başvurmaları gerekiyor. (01.08.2009)

Japon muhabirler Türkiye’de: Japonya’da yayınlanan Asahi Shogakusei Shimbun gazetesinden aralarında çocukların da bulunduğu bir grup muhbir, Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdür Vekili Salih Melek’i makamında ziyaret etti. Melek, ziyaret sırasında yaptığı konuşmada Türkiye’de aileye büyük önem verildiğini belirterek, Türklerin bütün dünyada temizliği, çalışkanlığı, misafirperverliği ve güvenilirlikleri ile tanındığını, Türklerin de Japonlar gibi sabırlı, güler yüzlü, saygılı ve çalışkan olduğunu söyledi. Türkiye’yi her yıl 150 bin civarında Japon turistin ziyaret ettiğini belirten Melek, Türkiye’nin deniz, güneş, tarih ve kültür turizmi yönüyle çok zengin olduğunu kaydetti. Japon gazeteciler de Türkiye’yi ziyaret etmekten duydukları memnuniyeti dile getirerek, 2010 yılında Türkiye’de gerçekleşecek Japonya Tanıtım Günleri’nde BYEGM ile çocuk gazetecilerin yetiştirilmesi ve çocuklara yönelik kültürel ve sanatsal içerikli yayınların sergilenmesi ile bu konuda aydınlatıcı konferanslar düzenlenmesi hususunda işbirliği istedi. (06.08.2009)

2008’de yayınlanan gazete sayısı azaldı: Krizin hissedilmeye başlandığı 2008 yılında hem gazete ve dergilerin, hem de gazete ve dergilerde çalışanların sayısının azaldığı bildirildi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 2007’ye göre yayın yapan dergi ve gazete sayısı 2008’de yüzde 0.2 gibi cüzi bir azalmayla 5 bin 665 olurken, bu dönemde gazete ve dergilerde çalışan sayısı 52 bin 450 kişi oldu. TÜİK, 2008 yılı Yazılı Medya İstatistikleri’ni açıkladı. 2008 yılında gazete ve dergilerin sayısı 2007 yılına göre yüzde 0.2 azaldı. 2008 yılında 5 bin 665 gazete ve dergi yayımlanırken, bu yayınların yüzde 56.2’sini dergiler oluşturdu. Türkiye’de 2008 yılında yayımlanan gazetelerin yüzde 92.9’u yerel, yüzde 2.3’ü bölgesel ve yüzde 4.7’si ise ulusal yayın yaparken, dergilerin ise yüzde 38.9’u yerel, yüzde 8.1’i bölgesel, yüzde 53’ü ulusal alanda yayınlandı. Genel olarak bakıldığında ise gazete ve dergilerin yüzde 62.5’inin yerel, yüzde 5.6’sının bölgesel ve yüzde 31.9’unun ise ulusal düzeyde yayın yaptığı görüldü. 2008 yılında gazete ve dergilerin tirajı 2007 yılına göre yüzde 7,9 arttı. 2008 yılında Türkiye’de yayımlanan gazete ve dergilerin yıllık toplam tirajı 2 milyar 665 milyon 434 bin 454 olup, bunun yüzde 95.7’sini gazeteler oluşturdu. Yıllık toplam tirajın yüzde 14.4’ü yerel, yüzde 6’sı bölgesel, yüzde 84’ü ise ulusal gazete ve dergilerden oluştu. Gazetelerin yıllık toplam tirajının yüzde 91.3’ünü günlük gazeteler oluşturdu. Gazetelerin yüzde 18.2’si günlük, yüzde 30.4’ü haftalık olarak yayınlanırken, yüzde 83.3’ü siyasi – haber – güncel içerikli yayın yaparken, yüzde 11.3’ü ise ek verdi. Dergilerin yıllık toplam tirajının yüzde 50.5’i aylık, yüzde 20.’si ise haftalıklara ait. Dergilerin yüzde 26.9’u aylık, yüzde 24.9’u ise üç aylık olarak yayımlanırken, yüzde 21.9’u sektörel mesleki içerikli yayın yapmakta, yüzde 10.5’i ise ek verdi. 2008 yılında gazete ve dergilerde çalışanların sayısı 2007 yılına göre yüzde 1.1 azaldı. 2008 yılı Kasım ayı itibariyle gazete ve dergilerde 52 bin 450 kişi çalıştı, bunların yüzde 29.3’ünü kadınlar oluşturdu. Gazete ve dergilerde çalışanların yüzde 8.6’sı yayın, yüzde 9.8’i basım, yüzde 8.6’sı ise dağıtım bölümünde çalıştı. Yayın bölümünde çalışanlardan 20 bin 258 kişi lisans mezunu olup, 12 bin 498 kişi ise lise mezunu. 2008 yılı Kasım ayında gazete ve dergilerde çalışanların yüzde 10.3’ü lise altı eğitimli, yüzde 32.3’ü lise mezunu, yüzde 48.1’i ön lisans ve lisans mezunu, yüzde 9.3’ü ise yüksek lisans ve doktora mezunu. (08.08.2009)

Üç ayda düşünceye 125 sanık: Medya Gözlem Masası’nın yayımladığı 41 sayfalık nisan – mayıs – haziran dönemi BİA (Bağımsız İletişim Ağı) Medya Gözlem Raporu, 57’si gazeteci toplam 125 kişinin 80 dava kapsamında hapis veya tazminat istemiyle yargılandığını gösteriyor. 2008’in aynı döneminde 79’u gazeteci 198 kişi 88 ayrı davada yargılanmıştı. 18’i gazeteci toplam 475 kişinin adının geçtiği Rapor, ihlalleri “Saldırı ve tehdit”, “Gözaltı ve tutuklamalar”, “Basın ve ifade özgürlüğü davaları”, “Düzenleme ve hak aramalar”, “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi”, “Sansüre tepkiler” ve “RTÜK uygulamaları” başlıklarıyla işliyor. Rapora göre, Avrupa Birliği’nden Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’na (AGİT), Uluslararası Basın Enstitüsü’nden (IPI) Sınır Tanımayan Gazeteciler’e (RSF), Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nden (TGC) Türkiye Gazeteciler Sendikası’na (TGS) kadar basın meslek örgütleri Türkiye ve dünyada TMY, TCK ve Basın Yasası’na dair şikâyetlerini daha yoğun şekilde dile getirdiler. Kürtçe konuşma ve siyaset yapmayı “suç” gören mahkeme de var, görmeyen de. Kars Digor’da seçim kampanyasında DTP’li Ayhan Erkmen, Veli Müyken ve Cemal Coşğun’un Kürtçe konuşmaktan yargılanmasına gerek görülmezken, aynı gerekçeyle mahkûm olan Orhan Miroğlu hakkını AİHM’de arıyor. “Ampul Tayyip” sloganı atılmasını Bursa’da bir mahkeme ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirdi, bir diğer Bursa mahkemesi beş Halkevleri üyesini hapisle cezalandırdı. Halen 15 gazeteci Kürdistan İşçi Partisi (PKK), Marksist Leninist Komünist Partisi (MLKP) ve Ergenekon yargılamalarında “silahlı örgütlerle ilişki” iddiasından cezaevindeler. Yargılamalar uzadıkça, “tutukluluk süresi”, “savunma hakkı” gibi usule ilişkin itirazlar da artıyor. Azadiye Welat gazetesi sorumlu müdürü Vedat Kurşun, “PKK propagandası” içerdiği iddia edilen haberlerden ötürü altı aydır cezaevinde. gazetevatan.com sitesi ayın müdürü Aylin Duroğlu ve Devrimci Hareket dergisi çalışanı Mehmet Yeşiltepe, üç aydır, “Devrimci Karargâh örgütüne yardım” suçlamasıyla hapiste. Diyarbakır Gün TV yayın yönetmeni Ahmet Birsin, “PKK üyeliği” iddiasıyla dört aydır tutuklu. Cumhuriyet Gazetesi Ankara Temsilcisi Mustafa Balbay, Ergenekon Soruşturması’nda “darbecilik”, İzmir Demokrat Radyo Yayın Koordinatörü Nadiye Gürbüz, MLKP Örgütü’yle “mali ilişki”, DİHA Ajansı’ndan Abdurrahman Gök de “PKK örgütü propagandası yapmak” iddialarıyla aylardır cezaevindeler. Devrimci Demokrasi dergisi Sorumlu Müdürü Erdal Güler “örgüt propagandası” iddiasıyla onanan cezaları ve süren davaları nedeniyle bir buçuk yıldır hapiste. Anadilde yayın, anadilde siyaset ve anadilde belediye hizmetlerine ilişkin talepler, Abdullah Öcalan’a “sayın” diye hitap edilmesi, devletin ihmali veya güvenlik kuvvetleri kaynaklı suçların kınanması, PKK örgüt açıklamalarına yer verilmesi, savaş karşıtlığı, vicdani ret, kamu makamlarının eleştirilmesi sistemli şekilde kovuşturmalık oluyor. TMY’nin 6 ve 7. maddelerinden açılan davalar arttı. 20 kişi (Nedim Şener, İsmail Çeşmecioğlu, Hakan Tahmaz, Ziya Çiçekçi, Veysi Sarısözen, Abdullah Demirbaş, Leyla Zana, Ahmet Türk, Aysel Tuğluk, Selahattin Demirtaş, Ayla Akat Ata, Mehmet Ali Birand, Emine Ayna, Nejdet Atalay, Osman Baydemir, Cevat Düşün, Orhan Miroğlu ve Ragıp Zarakolu) yargılanırken, Demirbaş 2 yıl 1 ay, Atalay 10 ay, Baydemir 10 ay ve Miroğlu 2 yıl 1 ay hapis cezasına mahkûm oldu. Geçen yılın aynı döneminde 14 kişi sanıktı. 301. maddeden 18 kişi yargılandı; Prof Dr İbrahim Kaboğlu, Prof Dr Baskın Oran ve gazeteci Abdurrahman Dilipak’ın davaları Adalet Bakanlığı’nın onayıyla düştü. Ferhat Tunç, Mehmet Çolak, Hakan Taştan, Turhan Topal, Ersen Korkmaz, Necmettin Salaz, Mustafa Kemal Çelik, Aytekin Dal, Mehmet Sadık Aksoy, Mehmet Reşat Yiğiz, Nedim Arslan ve Mustafa Selen halen sanık. Emniyet Genel Müdürlüğü “Taraf” yazarları Polis Akademisi öğretim üyesi Önder Aytaç ve baş komiser Emrullah Uslu’yu şikâyet etti. “Suç ve suçluyu övmek”ten (TCK 215) 15 kişi hapisle yargılandı; bu kişilerden Mehdi Tanrıkulu, Hasan Özgüneş, Özkan Tacar, Mehmet Gülmez, İbrahim Kasun beraat ederken yazar Temel Demirer, beş ay hapisle cezalandırıldı. 11 kişi, “kin ve düşmanlığa tahrik”e dair TCK’nın 216. maddesinden mahkemeye çıktı. İHD’li Ethem Açıkalın’a dava açıldı. Mahmut Alınan bir yıl hapse mahkûm oldu; Allah’ın Kızları romanından yazar Nedim Gürsel ve “Kürdistan”dan söz eden hukukçu Eren Keskin beraat ettiler. “Kişilik haklarına saldırı” iddiasından 28 kişi, bianet sitesi, Hürriyet gazetesi, NTV televizyonu ve Vakit gazetesi toplam 24 yıl 27 gün hapis ve bir milyon 390 bin TL tazminat tehdidiyle yargılandı. NTV, 5 bin TL; “Mavi Kitap” yayıncısı Muzaffer Erdoğdu, tercüman Ahmet Güner ve tarihçi Taner Akçam 7 bin 500 TL; Gerger’de Özgür Boğatekin, 1 yıl 2 ay 17 gün; Bursa’da Mehmet Emre Battal, Ahmet Keskin, Betül Öztürk, Hasan Özaydın ve Berna Özaslan 11’er ay 20’şer gün hapse mahkûm oldu. Sekiz kişi “halkı askerlikten soğutmak” (TCK 318) ile ilgili olarak yargılandı. Mustafa Karayay beraat ederken, Yasin Yetişgen, Mehmet Atak, Oğuz Sönmez, Gürşat Özdamar, Serkan Bayrak, Cevat Düşün ve Ragıp Zarakolu’nun üç yıl hapis istemiyle yargılanmaları sürüyor. Taraf gazetesinden Ahmet Altan, Yasemin Çongar, Nevzat Çiçek, Mehmet Baransu, Bahar Kılıçgedik, Başar Arslan, Sibel Hürtaş, Adnan Keskin ve Adnan Demir, gazeteciler Nedim Şener ve Soner Arıkanoğlu ile oğulları polis kurşunuyla öldürülen Tursun Ailesinin üç üyesi “Yargıyı etkilemek”ten halen sanık. BİA Raporu’na göre, iki gazeteci gözaltına alındı; iki gazeteci saldırıya uğradı; üç gazeteci tehdit edildi; “Günlük” gazetesi sitesi hacklendi. İstanbul Alperen Ocakları İl Başkanı Mustafa Kayatuzu’nun “Taraf” yazarı Rasim Ozan Kütahyalı’ya saldırması yargıya taşındı. Türkiye, ifade özgürlüğünü ihlalden, İsmail Kara, Ömer Bahçeci, Fikret Turan, Cihan Öztürk ve Aziz Özer davalarında AİHM’de 11 bin 613 Euro (25 bin 150 TL) tazminata mahkûm oldu. Türkiye’nin 2008’in aynı döneminde aldığı ceza 8 bin Euro (16 bin TL) idi. Hrant Dink’in ailesi, gazeteci Cumhur Kılıççıoğlu, yayını durdurulan Günlük gazetesinin de aralarında bulunduğu en az 20 gazeteyle youtube, yasağını kaldırmak için İnternet Teknolojileri Derneği (İNETD) hak aramayı AİHM’de sürdürüyor. (15.08.2009)

İlhan Selçuk yoğun bakımda: Cumhuriyet gazetesi imtiyaz sahibi ve başyazarı İlhan Selçuk, rahatsızlanarak 14 Ağustos Cuma gecesi hastaneye kaldırıldı. Vehbi Koç Vakfı Amerikan Hastanesi’nden yapılan açıklamada, İlhan Selçuk’un konuşma bozukluğu ve vücudunun sol tarafında kuvvetsizlik yakınması ile hastanenin acil servisine getirildiği bildirildi. Açıklamada, yapılan incelemeler sonucunda beynin sağ tarafında beslenme bozukluğu saptanarak gerekli tedavinin yapıldığı, yoğun bakım ünitesindeki tedavi ve izlenimin devam ettiği ayrıca Selçuk’un bilincinin açık ve iletişimin tam olduğu, vücudunun sol yarısındaki güçsüzlük hali ve konuşma bozukluğunun sürdüğü belirtildi. (17.08.2009)

30 gazeteciye yurtdışında yabancı dil öğrenim olanağı: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve Başbakanlık Tanıtma Fonu desteğiyle Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü’nün (BYEGM) yaptığı açıklamada, “Yerel ve Yaygın Medya Mensuplarına Yurtiçi ve Yurtdışında İngilizce Dil Eğitimi Projesi”nin ilk aşamasında, 58 kursiyerin 3 ay süreyle TÖMER’de 300 saat süreyle aldıkları kursun 7 Ağustos 2009 tarihi itibariyle sona erdiği ve kursu 53 kursiyerin başarıyla tamamladığı kaydedildi. Açıklamada, proje kapsamında yurtdışına gidecek gazetecilerin seçiminin, TOBB – Türkiye Medya ve İletişim Meclisi, BYEGM, TÖMER, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC) ve Türkiye Gazeteciler Federasyonu (TGF) temsilcileri ile akademisyenler ve filologlardan oluşan 11 kişilik komisyon tarafından 14 Ağustos 2009 tarihinde gerçekleştirildiği belirtildi. Komisyondan yapılan değerlendirme sonucunda Londra ve Washington’da üç ay süreyle dil eğitimi almaya hak kazanan 30 gazetecinin isimleri ve işyerleri açıklandı. TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “TOBB Türkiye Medya ve İletişim Meclisi’nde geliştirilen ve yine Meclisimizin bir üyesi olan Başbakanlık Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü’nün koordinasyonunda ortaklaşa yürütülen bu proje, basın sektörünün kuruluş amacına hizmet edecek bir ortaklığın göstergesi olmuştur” dedi. Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdür Vekili Salih Melek de yaptığı açıklamada, basın mensupları için yabancı dilin büyük önem arz ettiğini belirtti. Melek, gazetecilerin mesleklerini daha iyi yapabilmeleri ve Ulu Önder Atatürk’ün işaret ettiği gibi Türkiye’nin sesini dünyaya duyurabilmeleri için çalışmaların, günümüz teknolojisinin getirdiği şartlarda süreceğini kaydetti. (21.08.2009)

Nadir Nadi mezarı başında anıldı: Cumhuriyet gazetesi yazarı Nadir Nadi ölümünün 18. yılında Edirnekapı Şehitliği’ndeki mezarı başında düzenlenen törenle anıldı. Gazete çalışanları Nadi’nin mezarına kırmızı karanfiller bıraktı. Cumhuriyet Vakfı İkinci Başkanı Alev Coşkun törende yaptığı konuşmada, laik Cumhuriyetin, Atatürk ilke ve devrimlerinin Cumhuriyet gazetesi ile sonsuza dek yaşatılacağını söyledi. Anma törenine; Alev Coşkun, Cumhuriyet Gazetesi İdare Müdürü Hüseyin Gürer, Cumhuriyet gazetesi yazarı Şükran Soner’in de aralarında bulunduğu çok sayıda Cumhuriyet gazetesi çalışanı katıldı. (22.08.2009)

İlhan Selçuk yoğun bakımdan çıktı: Cumhuriyet gazetesi imtiyaz sahibi ve başyazarı İlhan Selçuk’un, yoğun bakımdan çıkarılarak normal odaya alındığı bildirildi. Vehbi Koç Vakfı Amerikan Hastanesi’nden yapılan yazılı açıklamada, yoğun bakımdan çıkarılan Selçuk’un hastanedeki tedavisinin normal odada devam ettiği belirtildi. Selçuk’ta görülen konuşma bozukluğunda belirgin derecede iyileşme olduğu ifade edilen açıklamada, Selçuk’un vücudunun sol yarısındaki kuvvet kaybının halen sürdüğü kaydedildi. (26.08.2009)

“Günlük” gazetesi kapatıldı “Demokratik Açılım” çıktı: İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi’nin bir ay kapatılmasına karar verdiği Günlük gazetesinin çalışanları “Demokratik Açılım” isimli yeni bir gazeteyi çıkardı. “Bu gazete Gündem gazetesinin geleneğini devam ettiren gazetelerin sonuncusu” diyen Genel Yayın Yönetmeni Eren Keskin, gazetenin daha önceki yayınlarda olduğu gibi Türkiye’nin kırmızı noktalarını eleştireceğini söyledi. Günlük gazetesi, Toronto Üniversitesi Yakındoğu ve Ortadoğu Medeniyetleri Bölümü Öğretim Üyesi Prof Dr Amir Hassanpour’un bir yazısı ve bazı haberler gerekçe gösterilerek 1 aylığına kapatılmıştı. İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, verdiği kararda Terörle Mücadele Kanunu’nun 7/2. maddesine dayanarak yazıların “örgüt propagandası” içerdiğini söylemişti. (26.08.2009)

Show TV kameramanı kazada öldü: Sefaköy’de motosiklet kazasında ağır yaralan Show TV kameramanı Özkan Aydoğdu, müşahede altında tutulduğu hastanede yaşamını yitirdi. Show TV’de kameraman olarak görev yapan 31 yaşındaki Özkan Aydoğdu’nun cenazesi, Ataköy 5. Kısım Camii’nde kılınan namazın ardından toprağa verildi. (29.08.2009)

Basın davaları

Mahkeme Gazeteci Nadiye Gürbüz'ü Tahliye Etmedi: Örgüt üyeliği"yle suçlanan Demokrat Radyo yayın koordinatörü Nadiye Gürbüz, Özgür Radyo eski çalışanı Mine Özalp ve Sakine Solhasan yedi aylık tutukluluğun ardından Beşiktaş’taki İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesi’nde hâkim karşısına çıktı. Üçü tutuklu sekiz sanığın katıldığı duruşmada Özalp ve Solhasan tahliye edilirken, mahkeme Gürbüz'ün tutukluluğunun devamına karar verdi. Savcı, sanıkları Marksist Leninist Komünist Partisi'ne (MLKP) üye olmak ve örgütün mali işlerini yürütmekle suçluyor. Sanıklar mahkemede verdikleri ifadede suçlamaları reddettiler. Davayla ilgili ikinci duruşma 17 Eylül’de görülecek. (27.08.2009)

RTÜK

RTÜK’ün TRT adayları belirlendi: Radyo Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), TRT Yönetim Kurulu Üyeliği için belirlediği 2 adayı Başbakanlığa bildirdi. RTÜK’ten yapılan yazılı açıklamada, kurulun yaptığı toplantıda, TRT Yönetim Kurulu Üyeliğine hukuk alanından seçilen üyenin istifa etmesiyle boşalan yönetim kurulu üyeliği için 29 Haziran – 13 Temmuz 2009 tarihlerinde Üst Kurul’a başvuran 11 aday arasından 2 kişiyi belirlediği bildirildi. Açıklamada, seçim sonucunda, hukuk alanında Mehmet Yılmaz Küçük ile Recep Şahin’in TRT yönetim kurulu üyeliği adayı olarak Başbakanlığa bildirilmesine karar verildiği kaydedildi. (27.08.2009)

Dünyada basın olayları

İspanyol gazetecilerden basın toplantılarına eleştiri: İspanya’dan yaklaşık 1500 gazeteci, soru sorulmasına izin verilmeyen basın toplantısını eleştiren bir bildiri yayımladı. İnternette sosyal paylaşım sitesi Facebook’ta yayımlanan bildiride, “Vatandaşların dengeli bir şekilde düşünmeleri için siyasi liderlerin gazetecilerin sorularına cevap verme zorunluluğu vardır denildi. Soru sorulmayan basın toplantıları veya önceden kaydedilmiş açıklamaların “bilgiyi propagandaya dönüştürdüğü” görüşünü dile getiren gazeteciler, medya yöneticilerinden bu tür basın toplantılarının yayımlanmamasını istediler. (18.08.2009)

Rusya’da cezasız kalan gazeteci cinayetleri kınandı: Merkezi New York’ta bulunan Gazetecileri Koruma Komitesi, Rusya’da cezasız kalan gazeteci cinayetlerini kınadı. Komite yöneticisi Joel Simon, Rusya’da 2000 yılından bu yana 17 gazetecinin öldürüldüğünü fakat bu cinayetlerden sadece birinin aydınlatılabildiğini hatırlatarak, Rusya’da gazetecilik yapmanın, “yok olma” tehlikesini barındırdığını belirtti. Rus yetkililerini, bu cinayetleri adalet makamlarının önüne sunmamakla suçlayan Simon, bu durumun Rus medyasında “otosansür” sonucunu doğurduğunu, bu yüzden can alıcı sorunlara basının yeterince eğilemediğini iddia etti. (20.08.2009)

Başa Dön